Νεοελληνική λογοτεχνία - Ιστορία και κριτική

Ποια είναι η θέση της λογοτεχνίας στη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας; Ποιο ρόλο διαδραμάτισε η λογοτεχνία στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης του νεότερου Ελληνισμού; Σε ποιο βαθμό η σημερινή νεοελληνική συνείδηση βασίζεται σε παλαιότερες εξελίξεις που ανάγονται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ή και στα πρώτα μεταβυζαντινά χρόνια; Πώς αντιμετώπιζαν τα ζητήματα αυτά οι Έλληνες λογοτέχνες μετά τη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους, κατά τη διάρκεια του 19ου και του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα;rnΟι μελέτες του βιβλίου πραγματεύονται το επίμαχο ζήτημα των απαρχών της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας και τις νεωτερικές τάσεις που χαρακτηρίζουν τη λογοτεχνική παραγωγή από τον 12ο ώς τις αρχές του 17ου αιώνα• εξετάζουν τη διαμόρφωση και την εμπέδωση της εθνικής συνείδησης από τη συγκρότηση του έθνους-κράτους ώς τα τέλη του 19ου αιώνα, και αναλύουν λογοτεχνικά κείμενα του 20ού αιώνα σε σχέση με τον γενικότερο προβληματισμό που διατρέχει όλο το βιβλίο, ο οποίος συνοψίζεται στη φράση ενός ήρωα του μυθιστορήματος Αργώ του Γιώργου Θεοτοκά: «Εγώ, κύριοι, πιστεύω στην ιδέα του έθνους»....

Σχολιάζονται κείμενα (χρονογραφήματα σε εφημερίδες και περιοδικά, καθώς και "Αθηναϊκές Επιστολές" από το περιοδικό Η Διάπλασις των Παίδων) δημοσιευμένα κατά την περίοδο 1904-1937, στα οποία ο Ζακύνθιος συγγραφέας αναφέρεται στον κινηματογράφο, άλλοτε θετικά και άλλοτε επικριτικά, εξετάζεται η θεματοποίηση του κινηματογράφου στο μυθιστόρημα Ο ουρανοκατέβατος (1943-1944), στο οποίο η ηρωίδα παρουσιάζεται να πρωταγωνιστεί σε κινηματογραφική ταινία, συζητιούνται οι δύο θρυλικές -αν και δυστυχώς χαμένες- ταινίες της δεκαετίας του 1930 "Στέλλα Βιολάντη" και "Ο κακός δρόμος", που αποτελούν τις πρώτες κινηματογραφικές διασκευές έργων του Ξενόπουλου, με σεναριογράφο τον ίδιο τον συγγραφέα και μυθικές πρωταγωνίστριες (Ελένη Παπαδάκη στην πρώτη ταινία, Κυβέλη και Μαρίκα Κοτοπούλη στη δεύτερη) και αναλύονται οι πέντε επόμενες κινηματογραφικές μεταφορές πεζογραφημάτων και θεατρικών έργων του Ξενόπουλου, οι οποίες προβάλλονται στις αίθουσες κατά το διάστημα 1949-1971: "Ο κόκκινος βράχος", "Πρέπει να τα παντρέψουμε", "Μέχρι το πλοίο", "Όλοι οι άντρες είναι ίδιοι" και "Επαναστάτης ποπολάρος"....

Όταν πρωτοεκδόθηκε αυτό το βιβλίο το 1989 θεωρήθηκε ως η πρώτη συστηματική και, όσο το επέτρεπαν οι περιστάσεις, ολοκληρωμένη προσπάθεια προσέγγισης της ποιητικής γενιάς του ’70 από ιστορική, κοινωνική και αισθητική άποψη....

Το βιβλίο αποτελεί συμβολή στη μελέτη του έργου του Γεωργίου Βιζυηνού με σημείο αναφοράς τον εντοπισμό και τη μελέτη λέξεων από την τουρκική γλώσσα στα διηγήματά του....

Ο παρών τόμος περιλαμβάνει τις ανακοινώσεις της ΙΑ΄ επιστημονικής συνάντησης του τομέα Μεσαιωνικών και Νέων Ελληνικών Σπουδών που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2004 στη Θεσσαλονίκη και ήταν αφιερωμένη στον Ψυχάρη με την αφορμή της επετείου των 150 χρόνων από τη γέννηση και των 75 από τον θάνατό του....

Στο βιβλίο συγκεντρώνεται ένα μέρος -η επιλογή έχει γίνει από τον ίδιο τον συγγραφέα τους- των δημοσιευμάτων που ο Ν....

Πολλά από τα ερωτήματα της λογοτεχνικής μας ιστορίας δείχνουν τα ερευνητικά μας κενά....

Η "Οδύσσεια" του Ν....

Το ομιχλώδες κλίμα του παράκτιου βορρά που συνθέτει αισθήσεις αλλά και απηχήσεις της προσφυγικής Ανατολής, το βυζαντινό βάθος της πόλης από τον καιρό που ήταν πολυφυλετική και πανορθόδοξη, οι παρακαταθήκες του παρακείμενου Αγίου Όρους, του Παλαμισμού αλλά και των πρωτοκομμνουνιστών Ζηλωτών, η Ιουδαϊκή εσωτερικότητα, η κοσμοπολίτικη σφραγίδα που απέκτησε από τις ιστορικές της περιπέτειες η πόλη, η επιρροή από τη βαλκανική ενδοχώρα που φτάνει μέχρι ένα κεντρο-ευρωπαϊκό κλίμα, έκαναν τη βυζαντινή και βαλκανική Θεσσαλονίκη να νιώθει πάντα πολύ πιο κοντά στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη απ ότι στα μεγάλα κέντρα της Δυτικής Ευρώπης....

Η εργασία "Ο Κάρλες Ρίμπα και η νεοελληνική λογοτεχνία", η οποία τιμήθηκε με το Βραβείο Δοκιμίου Josep Vallverdu το 2011, εκπονήθηκε με αφορμή τον εντοπισμό, στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο της Αθήνας (Ε....

...

Η αστικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας και η αναγνώριση του παιδιού ως συμβόλου οικογενειακής ευτυχίας, ανεμελιάς και αισιοδοξίας έφερε το παιδί στο προσκήνιο της θεματογραφίας και των ελλήνων συγγραφέων των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα και των πρώτων του 20ού....

Aπό τα δεκαεφτά μελετήματα του βιβλίου τούτου, τα μισά καλύπτουν φιλολογικές διερευνήσεις θεμάτων που αναφέρονται στη ζωή και στο έργο του μεγάλου συγγραφέα, ενώ τα υπόλοιπα ξανοίγονται σε κριτικές επισκοπήσεις του ίδιου έργου, που υπήρξε σημείο αντιλεγόμενο για πολλά χρόνια, και το οποίο έργο τελικά, με τις πρωτότυπες ιδέες του και την αδρή του γλώσσα, πλούτισε ποικιλοτρόπως τη νεοελληνική λογοτεχνία και πνευματικότητα....

H "Bιβλιογραφία Nεοελληνικής Mετρικής" καταγράφει 80 βιβλία αναφερόμενα στη νεοελληνική μετρική και 3018 νεοελληνικά μετρικά κείμενα....

Στα κλέφτικα μονοπάτια του Xρήστου Μηλιόνη ανταμώνουμε την Ιστορία της Ελλάδας και τη δημιουργικότητα της γραφής του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη....