Μέσα από τις γραμμές της ιστορίας του, ο Λεονίντ Αντρέγιεφ μάς αφηγείται την ιστορία μιας μικρής επαναστατικής ομάδας, τριών νεαρών αντρών και δύο γυναικών, του Σεργκέι Γκαλαβίν, του Βέρνερ, του Βασίλι Κασίριν, της γλυκιάς Μούσια και της Τάνια Καβαλτσούκ, που συλλαμβάνονται, στην ρωσική πρωτεύουσα, για την απόπειρα δολοφονίας ενός ισχυρού υπουργού της τσαρικής κυβέρνησης, ενός φτωχού, αγράμματου Εσθονού, του Γιάνσον, που κατηγορείται για τη δολοφονία του αφεντικού του και την απόπειρα βιασμού της συζύγου του, και του Τσιγκανόκ Γκολουμπέτς, ενός σκληρού, βάναυσου ληστή και δολοφόνου....

Το "Ημερολόγιο ενός τρελού" είναι το μόνο έργο του Γκόγκολ που είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, τονίζοντας έτσι την επιθυμία του συγγραφέα να έχει ο αναγνώστης την εμπειρία της ψυχικής αποδιοργάνωσης του ήρωα της ιστορίας από πρώτο χέρι, χωρίς την απάλυνση της σκληρής πραγματικότητας μέσω του λόγου ενός εξωτερικού αφηγητή....

Ο παραδοσιακός ρωσικός βερμπαλισμός -κληροδότημα της τολστόιας επιρροής- σε συνδυασμό με το πολυχρησιμοποιημένο ανά την υφήλιο θέμα του πολέμου,

Ένας εικοσιπεντάχρονος, εύπορος Ρώσος βρίσκεται σε μια μικρή γραφική γερμανική πόλη του Ρήνου για διακοπές, όπου συναντά τυχαία δύο συμπατριώτες του, έναν νεαρό καλλιτέχνη ονόματι Γκάγκιν και ένα δεκα-επτάχρονο κορίτσι, με μια μυστηριώδη και ατίθαση συμπεριφορά, δημιουργώντας στα μάτια του νεαρού Ρώσου την εικόνα ενός δειλού, ντροπαλού και ανήσυχου κοριτσιού, με το όνομα Άσια (υποκοριστικό του ονόματος Άννα, που σπάνια χρησιμοποιούν οι Ρώσοι), και την οποία ο Γκάγκιν συστήνει ως αδελφή του....

Η Πετρούπολη δεν υπάρχει, απλώς νομίζουμε ότι υπάρχει....

Πάνω σε μια αντιστροφή της Δελφικής προστακτικής «γνώθι σαυτόν», στηρίχτηκε το διανοητικό οικοδόμημα ενός ανθρώπου μυστικόπαθου και ταλαιπωρημένου, του οποίου ολόκληρη η ζωή σπαταλήθηκε στους χώρους του πνευματικού του «υπογείου»....

-...

-...

-...

-Και τι θέλεις να κάνω; ρώτησε η Νατάσα με αγωνία. -Περίμενε, θα πάω να τα κανονίσω εγώ. -Πρόσεχε! μου απαντησε η Νατάσα. Μόλις έκλεισα πίσω μου την πόρτα, ο Αλιόσας έτρεξε κοντά μου σα να με περίμενε…

-...

-...

Πιεζόμενος από τους δανειστές του αλλά και από τον εκδότη Στελόφσκι, ο Ντοστογιέφσκι γράφει μέσα σε λίγες εβδομάδες, τον Οκτώβριο του 1866, τον Παίκτη....

Κάθε κατάσταση εξαιρετικά άθλια, τρομερά ταπεινωτική και πρόστυχη όπου μου έτυχε να βρεθώ, μου προκαλούσε φοβερή οργή, αλλά και ηδονή ανείπωτη....

Μια μαγευτική ιστορία αγάπης, απώλειας και ανθρώπινης ιδιοφυΐας, με φόντο τη Μόσχα και τη ρωσική φανταστική πόλη Ενσκ, από τη Ρωσική Επανάσταση έως τη σύγχρονη εποχή....