Έξοδος 1826-2026

Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά), αφιερωμένη στο κομβικό, για την Ελληνική Επανάσταση, γεγονός της Εξόδου του Μεσολογγίου (1826). Αποτελεί τον συνοδευτικό κατάλογο της ομότιτλης έκθεσης, η οποία οργανώθηκε από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος, στο πλαίσιο της επετείου των 200 χρόνων από την Έξοδο και φιλοξενείται στο Μέγαρο Χρυσόγελου, στο Μεσολόγγι, από τις 20 Μαρτίου και, κατόπιν παράτασης, θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Προσφέρει μια συνοπτική παρουσίαση των γεγονότων της δεύτερης πολιορκίας του Μεσολογγίου (1825-1826), του αντίκτυπου που προκάλεσε και της επίδρασης που άσκησε στη διαμόρφωση της εθνικής συλλογικής μνήμης. Πρόκειται για μία έκδοση 288 σελίδων, το περιεχόμενο της οποίας χωρίζεται σε πέντε ενότητες: Η Πολιορκία, Η Έξοδος, Η Μνήμη, Το Άλας του Αγώνα και Η Έξοδος Αλλιώς. Η έκδοση, όπως και η έκθεση, εκτός από τα ιστορικά γεγονότα, επιχειρεί να προβάλει τις συνθήκες υπό τις οποίες βίωσαν οι πολιορκούμενοι τον αποκλεισμό, αλλά και την κορύφωση της αγωνίας τους μέχρι την απόφαση της Εξόδου, προτάσσοντας μαρτυρίες και περιγραφές των τελευταίων υπερασπιστών του Μεσολογγίου. Εστιάζει σε προσωπικές ιστορίες μαχητών, διασωθέντων και αιχμαλώτων, παρουσιάζει την καθημερινότητα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι και την πρώτη εντύπωση των αυτοπτών μαρτύρων μετά την καταστροφή. Τέλος, διερευνά την αποτύπωση του γεγονότος στην τοπική αλλά και την επίσημη ιστορία καθώς και την πρόσληψή του στη συλλογική μνήμη, ως η κορυφαία συλλογική θυσία κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Ο κατάλογος περιλαμβάνει το σύνολο των εκθεμάτων και των κειμένων της έκθεσης αλλά και επιλεγμένα συμπληρωματικά τεκμήρια, όπως οι ξυλογραφίες της Βάσως Κατράκη, ενώ ο αναγνώστης έχει πρόσβαση, μέσω QR code, και στην ψηφιακή τεκμηρίωση (αφηγηματικά βίντεο και animation). Ο προσεγμένος σχεδιασμός του προβάλλει εντυπωσιακά τα μοναδικά κειμήλια, έργα τέχνης, προσωπικά αντικείμενα και όπλα, ενδυμασίες και μετάλλια από τις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου αλλά και το πλούσιο αρχειακό υλικό, έγγραφα, εφημερίδες και φωτογραφίες από το Αρχείο Ιστορικών Εγγράφων και το Φωτογραφικό Αρχείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, ενώ εκτενείς μεταγραφές επιλεγμένων αρχειακών τεκμηρίων δημοσιεύονται για πρώτη φορά, συνοδεύοντας τις φωτογραφίες των εγγράφων. Ανάμεσα στα τεκμήρια ξεχωρίζουν το τμήμα του τυπογραφείου της πόλης, όπου τυπώνονταν τα «Ελληνικά Χρονικά», το ακρόπρωρο του πλοίου «Άρης» του Ανδρέα Μιαούλη, ο οποίος ηγήθηκε των επιχειρήσεων ανεφοδιασμού, το «Σχέδιο της Φρουράς του Μεσολογγίου» του μηχανικού Μιχαήλ Κοκκίνη, προσωπογραφίες αγωνιστών, όπως εκείνη του προκρίτου Χρήστου Καψάλη, από τον Πολυχρόνη Λεμπέση, ένα έργο που προβλήθηκε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των εορτασμών της 200ετηρίδας της Εξόδου. Επίσης, ο εμβληματικός πίνακας του Θεοδώρου Βρυζάκη «Η Θυσία του Καψάλη», από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης και οι ελαιογραφίες «Οι εναπομείναντες της φρουράς του Μεσολογγίου βάζουν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη» του A. Jaquème και η «Σκηνή από την πολιορκία του Μεσολογγίου» του Horace Vernet, από τη συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη. Τέλος, η ενότητα «Η Έξοδος αλλιώς» αποτελεί μια πρωτότυπη προσέγγιση του ιστορικού γεγονότος με αποτυπώσεις της Εξόδου στη δημόσια ιστορία: α) φιγούρες Εξοδιτών και σκηνικές συνθέσεις του θεάτρου σκιών, έργα του Θανάση Τζοΐτη β) διοράματα με φιγούρες Playmobil ειδικής κατασκευής, του Άγγελου Γιακουμάτου και της Βασιλικής Φατή και γ) σελίδες από το graphic novel «’21: Η Μάχη της Πλατείας» του Soloùp (εκδόσεις Ίκαρος). Την έκδοση προλογίζουν η Δρ Ολυμπία Βικάτου, Γενική Γραμματέας Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, ο Νεκτάριος Φαρμάκης, Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, ο Γεώργιος Χαντζηνικολάου, Πρόεδρος του Δ.Σ. της Πειραιώς, ο Χρήστος Μεγάλου, Διευθύνων Σύμβουλος της Πειραιώς, η Μαριέττα Δ.-Α. Μινώτου, Πρόεδρος του Δ.Σ. της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος και η Δρ Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου, Γενική Γραμματεύς της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος. Ο κατάλογος διατίθεται στο φυσικό και στο ηλεκτρονικό κατάστημα του ΕΙΜ. Η έκδοση του καταλόγου, όπως και η έκθεση, πραγματοποιήθηκαν με την αποκλειστική χορηγία της Πειραιώς. Ο κατάλογος διατίθεται στο φυσικό και ηλεκτρονικό κατάστημα του ΕΙΜ.