Η εσθήτα της θεάς, Σημειώσεις για την ποίηση και την κριτική

Υπάρχει μεταμοντέρνα λογοτεχνία; Μπορεί να υπάρξει λογοτεχνία πέρα από το σημείο στο οποίο οδήγησε τη λογοτεχνία ο μοντερνισμός; Ή μήπως υπάρχει μόνο μια θεωρητική αντίληψη της λογοτεχνίας η οποία μπορεί να ονομαστεί μεταμοντέρνα, γιατί προσεγγίζει τη λογοτεχνία με τρόπο εντελώς διαφορετικό από εκείνους με τους οποίους την προσεγγίζει η λογοτεχνική θεωρία και κριτική έως τον μοντερνισμό; Με τη δεύτερη έκδοση αυτού του βιβλίου, στο οποίο στα τρία, αρχικά ("Ταυτότητα και ποιητικός λόγος", "Μεταμοντερνισμός και λογοτεχνική κριτική", "Η κρίση του ελεύθερου στίχου"), προστίθενται δύο νέα κείμενα ("Λογοτεχνία και οργανική μορφή", "Λογοτεχνία και ηθική"), ο Νάσος Βαγενάς ολοκληρώνει την κριτική του της μεταμοντέρνας θεώρησης της λογοτεχνίας και προσδιορίζει εκείνο που τη διαφοροποιεί με τρόπο αδιαμφισβήτητο από τις άλλες θεωρήσεις της....

- Πότε αρχίζει η νεοελληνική λογοτεχνία; - Ήταν ανύπαρκτη η πεζογραφία στα Επτάνησα τον 19ο αιώνα; - Σε ποιες περιπτώσεις γίνεται χυδαίος στη λογοτεχνία ο βιογραφισμός; - Είναι αλήθεια ότι η γενιά του 30 ήθελε να αφανίσει τον Καρυωτάκη; - Είναι κριτική η κριτική από μνήμης; - Είναι φιλολογία η "Νεοελληνική Φιλολογία της Αμερικής"; - Μπορεί κανείς να μιλήσει επί της ουσίας για τις "Ωδές" του Κάλβου, αν δεν γνωρίζει το ιταλικό ποιητικό του έργο; Στα ερωτήματα αυτά απαντούν τα δεκατρία κείμενα κριτικού αντιλόγου που συνθέτουν τη "Γκιόστρα" (=κονταροχτύπημα στη γλώσσα του Κορνάρου)....

-...

-...

-...

-...

-...

Στην ποίηση του Βαγενά και στη ζωγραφική του Κόρδη περιδιαβάζουν αγλαές σκιές ζώντων τε και τεθνεώτων -κυρίως αυτών- αποδεικνύοντας έμπρακτα πόσο συμβατικό πράγμα είναι ο χρόνος και πόσο ισχυρή είναι η δημοκρατία των νεκρών απέναντι στο ευτελές, ολιγόζωο πολίτευμα των, προς στιγμήν, επιζώντων....

-...

Το ενδέκατο ποιητικό βιβλίο του Νάσου Βαγενά με τίτλο "Στη νήσο των μακάρων" είναι μια συλλογή ιδιότυπη, κατά το ότι αποτελείται ολόκληρη από ποιήματα για ποιητές, Έλληνες και ξένους, η ζωή και η ποίησή τους αποτέλεσαν για τον Βαγενά πηγή έμπνευσης....

-...

Πότε αρχίζει η νεοελληνική λογοτεχνία; Αγνοεί η νεοελληνική κριτική τον Λογγίνο; Υπάρχει "ένα γλωσσικό, λογοτεχνικό και πολιτισμικό χάσμα" ανάμεσα στους Αθηναίους και τους Επτανήσιους της εποχής του Σολωμού; Είναι ο Ροΐδης τόσο σημαντικός λογοτεχνικός κριτικός όσο θεωρείται; Είναι ο Δροσίνης τόσο ασήμαντος ποιητής όσο πιστεύεται; Πόσο ανόμοιοι είναι ο Παλαμάς και ο Καβάφης; Υπάρχει καρυωτακισμός πριν από τον Καρυωτάκη; Ανήκει ο Κ....

-...

Τούτο το ανθολόγιο, που περιέχει είκοσι ξενόγλωσσα ποιήματα, συνθεμένα με τον τρόπο του Κ....

"Εξωτερικό ημερολόγιο", κατ’ αντιδιαστολήν προς το "εσωτερικό" (το journal intime), το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει - υπό μορφήν επιφυλλίδων, κριτικών παρεμβάσεων και βιβλιοκρισιών (που οι περισσότερες δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Το Βήμα) - χρονολογημένες "σημειώσεις" για γεγονότα και φαινόμενα της πολιτισμικής μας ζωής των τελευταίων δεκατριών χρόνων....

...

Η ποίηση του Καρυωτάκη είναι η ποίηση των συναισθημάτων μιας μεμονωμένης ανθρώπινης περίπτωσης, που κατορθώνει να αρθεί σε ένα οντολογικό επίπεδο χωρίς τη βοήθεια της διασύνδεσής της με μια συλλογική εμπειρία, όπως συμβαίνει με την ποίηση του Σεφέρη....

Ένα χρόνο μετά την έκδοση του συγκεντρωτικού τόμου των ποιημάτων του ("Βιογραφία: Ποιήματα 1974-2014", Κέδρος) το νέο ποιητικό βιβλίο του Νάσου Βαγενά είναι το πλέον αυτοβιογραφικό του: ένα είδος ποιητικού μυθιστορήματος (αποτελούμενου από 60 ολιγόστιχα χωρία), που αφηγείται αναδρομικά, μέσα από τα μάτια ενός μικρού παιδιού, την τραγική ιστορία μιας γυναίκας που έκανε ποίηση χωρίς να το ξέρει, στη μαρτυρική πόλη της Δράμας του περασμένου αιώνα....

Ας ελπίσουμε ότι και άλλοι ποιητές θα βρουν με τον δικό τους τρόπο την έξοδο από την κρίση, ώστε να βοηθήσουν την ποίηση μας να επανακτήσει πλήρως τη ρώμη που την διέκρινε ως το σχετικά πρόσφατο παρελθόν....

Υπάρχουν δύο κατηγορίες αναγνωστών των μεγάλων συγγραφέων: εκείνοι που διαβάζουν τους μεγάλους συγγραφείς και εκείνοι που διαβάζουν τον Μπόρχες....

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει σειρά κριτικών μελετών που αμφισβητούν την κυρίαρχη, τις τελευταίες δεκαετίες, άποψη της κριτικής ως προς την πρωτοποριακότητα της ποίησης του Καρυωτάκη...