Η σκλήθρα

Ο τίτλος της νουβέλας Η Σκλήθρα παραπέμπει στην παροιμία «Όταν κόβουν το δάσος, οι σκλήθρες πετάνε», μια παροιμία που χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει τις «παράπλευρες απώλειες» στο όνομα μιας «μεγάλης ιδέας» την οποία αγαπούσε ιδιαίτερα ο Στάλιν. Στη νουβέλα τίθεται το ερώτημα πόσο μπορεί να αξίζει μια επανάσταση όταν στηρίζεται στον πόνο και στην ωμότητα με σιωπηλή συναίνεση! Η Σκλήθρα του Βλαντίμιρ Ζαζούμπριν, ενώ είναι γραμμένη από το 1923 δημοσιεύθηκε μόλις το 1989. Είναι ένα πολύ σκληρό μέχρι αποτροπιασμού τεκμήριο για τον Κόκκινο Τρόμο στη Σοβιετική Ένωση. Το έργο διαδραματίζεται στη Σιβηρία, στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης και παρουσιάζει την καθημερινότητα ενός εκτελεστή της ΤσεΚα, ο οποίος βασανίζει και εκτελεί αντιφρονούντες και «αντεπαναστάτες». Η νουβέλα ακολουθεί τον εσωτερικό κόσμο του ήρωα, ο οποίος βυθίζεται σε υπαρξιακή κρίση καθώς παλεύει να συμβιβάσει τη βία που ασκεί με την πίστη του στην επανάσταση. Μέσα από τις συνομιλίες του με συντρόφους και κρατούμενους, ο αναγνώστης βλέπει πώς ο ιδεολογικός φανατισμός οδηγεί στην απανθρωπιά. Ο ήρωας, ενώ αρχικά πιστεύει ότι υπηρετεί έναν «μεγάλο σκοπό», σταδιακά συνειδητοποιεί ότι έχει μετατραπεί σε εργαλείο μηχανικής βίας. Η νουβέλα αποτυπώνει με κοφτή, σκληρή και ρυθμική γραφή, τη σύγκρουση ανάμεσα στο ιδεολογικό καθήκον και την ανθρώπινη ηθική. Η Σκλήθρα είναι μια καταγγελία του ολοκληρωτισμού και του μηχανισμού της βίας, η οποία συντρίβει θύματα και θύτες. Η επανάσταση απεικονίζεται σαν μια απαιτητική «όμορφη και σκληρή ερωμένη», η οποία τον οδηγεί στον όλεθρο.