Ιστορίες καφκικής φαντασίας

ΙΣΤΟΡΙΕΣ: Brian W. Aldiss / J.G. Ballard / Charles Beaumont / Algis Budrys / Dino Buzzati / John Cheever / Thomas M. Disch / William Gibson / James D. Houston / Shirley Jackson / Langdon Jones / Garry Kilworth / Damon Knight / R.A. Lafferty / Keith Laumer / Jonathan Lethem / Henri Michaux / Alan Nelson / Hilbert Schenck / John Shirley / Lisa Tuttle / Gene Wolfe «Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωί από ανήσυχα όνειρα, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε μια πελώρια κατσαρίδα». Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η πρώτη φράση της Μεταμόρφωσης του Φραντς Κάφκα είναι γνωστή ακόμη και σε ανθρώπους που δεν έχουν διαβάσει τη νουβέλα. Όταν η προσωπική ή η συλλογική ζωή υφίσταται μια μεταμόρφωση που μεταβάλλει τον ίδιο τον πυρήνα της ύπαρξής της, βρισκόμαστε σ’ έναν καφκικό κόσμο. Σ’ αυτό τον κόσμο παραπέμπουν οι Ιστορίες καφκικής φαντασίας (συνέχεια κατά κάποιο τρόπο των προηγούμενων ανθολογιών Ιστορίες μαθηματικής φαντασίας και Φαντάσματα Τεχνητής Νοημοσύνης στις εκδόσεις Αλεξάνδρεια). Γραμμένες από ένα ευρύ φάσμα διάσημων και άσημων, παλαιότερων και σύγχρονων συγγραφέων, οι περισσότερες έχουν αντληθεί από τη λογοτεχνία [ή, κατ’ άλλους, την παραλογοτεχνία] της Επιστημονικής Φαντασίας. Η λογοτεχνία αυτή δεν είναι μονολιθική: αν στο κύριο ρεύμα της, εμφανίζεται ορθολογική, εμπνευσμένη από την επιστήμη και τις τεχνολογικές αλλαγές, το καφκικό στοιχείο έρχεται εδώ να αμφισβητήσει και να ανατρέψει το εδραιωμένο αιτιοκρατικό της σύμπαν, υποβάλλοντας ένα άλλο που εκτείνεται σε πολύ ευρύτερους τόπους του φανταστικού. Σε αυτά τα διηγήματα –που μοιάζουν με παραβολές, αλληγορίες, βινιέτες παραδοξότητας– ο τρόμος, η παράνοια, το ανοίκειο, η αλλοτρίωση, η τραγικότητα διαγράφονται ανάγλυφα μέσα στο μεταμορφωμένο τοπίο, ενίοτε με υποδόριο χιούμορ. (Είναι γνωστό ότι ο Κάφκα γελούσε όταν διάβαζε στην παρέα του τη Δίκη.) Ο τόνος μπορεί να είναι πικρόχολος ή θριαμβευτικός, ο συμβιβασμός να εναλλάσσεται με την αντίσταση, το παράλογο να καταπιέζει ή να λυτρώνει. Πρόκειται, ούτε λίγο ούτε πολύ, για μια συνθήκη στην οποία δεν ξέρεις αν θα ξυπνήσεις αυτός που ήσουν, αν θα βρεθείς στον κόσμο όπου ήσουν, αν υπήρχε στ’ αλήθεια ο κόσμος όπου ήσουν, ή αν έχεις καν ξυπνήσει…