Οι βαλκανικοί λαοί στα σύγχρονα σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας στην Ελλάδα

Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η μελέτη του τρόπου με τον οποίο παρουσιάζονται οι Βαλκανικοί λαοί στα βιβλία της Ιστορίας των τελευταίων δύο τάξεων του δημοτικού σχολείου και των δύο τελευταίων τάξεων του Γυμνασίου. Συγκεκριμένα τα υπό μελέτη βιβλία είναι: Στα βυζαντινά χρόνια, των Σ. Γλεντή, Ν. Νικολόπουλου, Ε. Μαραγκουδάκη και Μ. Νικολοπούλου που διδάσκεται στην Ε’ δημοτικού, Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου, των Ι. Κολιόπουλου, Α. Καλλιανιώτη, Ι. Μιχαηλίδη και Χ. Μηνάογλου, που διδάσκεται στην Στ’ δημοτικού, Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία, των Ι. Δημητρούκα και Θ. Ιωάννου, που διδάσκεται στην Β’ Γυμνασίου και Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία των Ε. Λούβη και Δ. Ξιφαρά που διδάσκεται στην Γ’ Γυμνασίου. Η μεθοδολογία της εργασίας στηρίχθηκε στην ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Τα βασικά συμπεράσματα της εργασίας είναι ότι τόσο το βυζαντινό, όσο και το ελληνικό κράτος παρουσιάζεται φιλειρηνικό και πολιτισμένο, δεδομένου ότι όσους πολέμους διέπραξε, τους έκανε για να διασφαλίσει την ακεραιότητά του. Τα λοιπά βαλκανικά κράτη εμφανίζονται, άλλοτε εχθρικά προκειμένου να καταλάβουν μέρη του Βυζαντίου και μετέπειτα της Ελλάδας, και άλλοτε φιλειρηνικά, που εμπνέονται από τη γλώσσα, τη θρησκεία και τον πολιτισμό του Βυζαντίου. Οι αναφορές των Βαλκανικών λαών στην πλειοψηφία τους είναι ουδέτερες, αλλά η εικόνα των Τούρκων 12 και στη συνέχεια των Βουλγάρων είναι αρνητικά χρωματισμένη. Διαφαίνεται επίσης ότι δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα πολεμικά γεγονότα και στην εξωτερική πολιτική. Αντίθετα, οι αναφορές σε ειρηνικές περιόδους συμβίωσης των Ελλήνων με τους γειτονικούς λαούς καθώς και σε πολιτισμικά στοιχεία απουσιάζουν ή είναι ελάχιστες. Οι Τούρκοι εμφανίζονται πάντοτε εχθρικοί τόσο προς το Βυζάντιο, όσο και προς την Ελλάδα και βάρβαροι. Ιδιαίτερη σημασία αποτελεί το γεγονός ότι δεν αναφέρεται ο πολιτισμός των άλλων βαλκανικών λαών. Οι συχνότερα μνημονευόμενοι λαοί είναι οι Οθωμανοί Τούρκοι, οι οποίοι παρουσιάζονται και με τις περισσότερες αρνητικές αναφορές, πάντα ως απειλή κατά της ανεξαρτησίας και της πολιτισμικής ιδιαιτερότητας. Ακολουθούν οι Βούλγαροι με μικρότερες αναφορές και τελευταίοι έρχονται Σλάβοι, Σέρβοι και Ρουμάνοι. Αναφορικά με τις σχέσεις των Ελλήνων με τους υπόλοιπους βαλκανικούς λαούς, οι σχέσεις με τη Βουλγαρία εμφανίζονται σχεδόν πάντα εχθρικές και με τους υπόλοιπους άλλοτε εχθρικές και άλλοτε ειρηνικές.