Τα παιδιά της Αλλαγής

Πενήντα και πλέον χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση, οι πιο δημοκρατικές δεκαετίες της σύγχρονης ιστορίας μας φαίνεται να αποτελούν για τους περισσότερους ένα νοσταλγικό παρελθόν με ολίγη από σάτιρα για την εποχή των λεγόμενων «παχιών αγελάδων». Η βίαιη πτώση όσων η ελληνική κοινωνία και η πολιτική της κατέστησαν κεκτημένα, με την έλευση της οικονομικής κρίσης του 2009 και 2010, έφερε στο προσκήνιο μια αντιπολιτική κριτική περί διαφθοράς και χρεοκοπίας του πολιτικού συστήματος της περιόδου. Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑ.ΣΟ.Κ.), ως ηγεμονικό κόμμα αυτής της περιόδου, τόσο για τις εκλογικές του επιδόσεις όσο και για την ικανότητά του να καθορίζει την ατζέντα στο πολιτικό σύστημα επί τρεις δεκαετίες, δεν θα μπορούσε να μην αποτελέσει βασικό δέκτη αυτής της κριτικής. Ταυτόχρονα, η ιστορική έρευνα στην Ελλάδα δεν έχει στρέψει ιδιαίτερη προσοχή στο συλλογικό υποκείμενο του ΠΑ.ΣΟ.Κ., σε ένα κόμμα που αναδιαμόρφωσε τις τομές που είχε δημιουργήσει στην ελληνική κοινωνία η δεκαετία του 1940, για την οποία έχουν γραφεί και συνεχίζουν να γράφονται πολλά. Από την άλλη πλευρά, η πολιτική επιστήμη έχει αφιερώσει σημαντικό χώρο στη μελέτη και την έρευνα του κομματικού φαινομένου ΠΑ.ΣΟ.Κ., επιδιώκοντας σε μεγάλο βαθμό να εξηγήσει την ιδιαίτερη πορεία του στην ελληνική πολιτική και την ξεχωριστή του κίνηση σε σύγκριση με διεθνή παραδείγματα σοσιαλιστικών κομμάτων. Αν το ΠΑ.ΣΟ.Κ. του παρελθόντος μας εξακολουθεί να επιστρέφει ως μνήμη, σύγκριση, νοσταλγία ή αποστροφή, αυτό συμβαίνει επειδή υπήρξε κάτι περισσότερο από ένα εκλογικό φαινόμενο. Υπήρξε ένα συλλογικό υποκείμενο στο οποίο συναντήθηκαν εμπειρίες της μετεμφυλιακής Ελλάδας με τους ορίζοντες προσδοκιών μιας κοινωνίας που διεκδικούσε δημοκρατική αναγνώριση, πολιτική συμμετοχή και κοινωνική άνοδο. Η μελέτη της Νεολαίας του ΠΑ.ΣΟ.Κ. δεν αποσκοπεί, επομένως, στην επιβεβαίωση μιας γραμμικής και εκ των υστέρων αναγνώσιμης πορείας προς την Αλλαγή, αλλά στην κατανόηση της ιστορικής ενδεχομενικότητας, των ρήξεων, των αναμονών, των στρατηγικών αμφιταλαντεύσεων και των κοινωνικών διαθέσεων που κατέστησαν δυνατή την άνοδο του Κινήματος. Με αυτή τη σκέψη φτάσαμε σε αυτό το βιβλίο, ως συμβολή σε μια ιστορική συζήτηση που παραμένει ανοιχτή ακριβώς επειδή το παρελθόν της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας εξακολουθεί να οργανώνει, συχνά αντιφατικά, τον τρόπο με τον οποίο νοηματοδοτούμε τις εμπειρίες και τις προσδοκίες του παρόντος.