Το όνειρο της πεταλούδας

Κι όμως, κάποια διαφορά πρέπει να υπάρχει μεταξύ του Τσουάνγκ Τσου και της πεταλούδας! Είναι αυτό που ονομάζουμε μετασχηματισμό των πραγμάτων. Το Όνειρο της πεταλούδας γράφτηκε τον 4ο π.Χ. αιώνα από τον Κινέζο ασκητή και φιλόσοφο Τσουάνγκ Τσου, θεμελιωτή του ταοϊσμού μαζί με τον προγενέστερό του Λάο Τσε. Το μικρό αυτό κείμενο, παιγνιώδες και λογοτεχνικό, απροσχεδίαστο και χαρακτηριστικά σαρκαστικό, αποτυπώνει την πλήρη σχετικότητα στη φιλοσοφία του Τσουάνγκ Τσου: είναι ο ίδιος που ονειρεύεται την πεταλούδα ή μήπως η πεταλούδα ονειρεύεται εκείνον; Μικρή σημασία μοιάζει να έχει τελικά, επειδή το Ταό για τον Τσουάνγκ Τσου βρίσκεται παντού, ορίζεται μόνο από τη φύση του και η ζωή είναι απλώς ο διαρκής μετασχηματισμός των ίδιων των πραγμάτων, επομένως η αληθινή κατανόηση δεν μπορεί να είναι προϊόν καμιάς εξήγησης – άποψη που αργότερα επηρέασε καθοριστικά και τον κινεζικό βουδισμό όσο και τη σχολή του Ζεν.