Το υπερβατικό ύφος στον κινηματογράφο

Ο ψυχολογικός ρεαλισμός είναι το ύφος που έχει ιστορικά κυριαρχήσει στην τέχνη του κινηματογράφου. Ωστόσο ο Paul Schrader, με τούτο το εμβληματικό βιβλίο, φέρνει στο προσκήνιο και οριοθετεί το υπερβατικό ύφος, το οποίο μέσω της λιτής κινηματογράφησης, μιας υποκριτικής απαλλαγμένης από κάθε επιτήδευση και ενός μοντάζ που αποφεύγει τον σχολιασμό χαρίζει στον κινηματογράφο μια διάσταση αμιγώς πνευματική. Για να ανιχνεύσει τις εκφάνσεις αυτού του ύφους, αναλύει το ύφος τριών μεγάλων δημιουργών —του Γιασουτζίρο Όζου, του Ρομπέρ Μπρεσσόν και του Καρλ Τέοντορ Ντράγιερ— υποστηρίζοντας πως, παρά τις διαφορετικές πολιτισμικές τους αφετηρίες, οι καλλιτέχνες αυτοί μοιράζονται μια κοινή δραματουργική γλώσσα. Η ελληνική έκδοση στηρίζεται στην αναθεωρημένη έκδοση του 2018, στην οποία ο συγγραφέας, με το εκτενές δοκίμιό του «Αναθεωρώντας το υπερβατικό ύφος», ανανεώνει τον στοχασμό του πάνω στον αργό κινηματογράφο των τελευταίων πενήντα χρόνων, επικαιροποιώντας το ήδη υπάρχον θεωρητικό πλαίσιο του βιβλίου και επεκτείνοντάς το στο έργο δημιουργών όπως ο Αντρέι Ταρκόφσκι, ο Μπέλα Ταρ, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος και ο Νουρί Μπιλγκέ Τζεϋλάν, μεταξύ άλλων. Η κομβική αυτή μελέτη ενός από τους πιο διεισδυτικούς σκηνοθέτες και στοχαστές της τέχνης του κινηματογράφου αποτελεί βασικό έργο αναφοράς και χρησιμοποιείται ευρέως στη διδασκαλία του κινηματογράφου και της τέχνης σε όλο τον κόσμο. Πάνω απ’ όλα, όμως, με την υποβλητική γραφή και τους ευρηματικούς συνειρμούς του, ο Σρέιντερ παροτρύνει διαρκώς αναγνώστες και θεατές να συνεχίσουν να εξερευνούν, τόσο πνευματικά όσο και διανοητικά, τον κόσμο του καλλιτεχνικού κινηματογράφου.